سایت خبری بخوانید

به گزارش خبرگزاری فارس، كارخانه تولید قرص، میله و مجتمع سوخت یا به عبارتی مجتمع FMP، آخرین و حساس‌ترین حلقه چرخه تولید سوخت هسته‌ای است كه با هدف تولید انواع مجتمع‌های سوخت مورد نیاز راكتورهای تحقیقاتی و نیروگاه‌های تولید برق هسته‌ای بنا شده است.
برنامه‌ریزی انجام شده برای كارخانه (Fuel Manufacturing Plant (FMP به گونه‌ای است كه بتواند سالیانه 10 تن سوخت طبیعی جهت راكتور تحقیقاتی آب سنگین 40 مگاواتی اراك و 30 تن سوخت غنی‌شده با غنای حداكثر 5 درصد جهت راكتورهای هسته‌ای آب سبك تحت فشار از قبیل نیروگاه 360 مگاواتی دارخوین یا نیروگاه‌های قدرت دیگر تولید كند.
همچنین این كارخانه قابلیت افزایش ظرفیت جهت تولید سوخت مورد نیاز 2360 مگاوات برق هسته‌ای را طی برنامه پنج ساله پنجم توسعه داراست.
به دلیل نبود دانش فنی و عدم همكاری كشورهای صاحب این نوع تكنولوژی با ایران، كار طراحی و احداث این كارخانه در كلیه فازهای طراحی مفهومی، طراحی پایه، طراحی تفصیلی، ساخت، نصب و راه‌اندازی تجهیزات توسط گروه‌‌های دانش فنی متشكل از نیروهای متخصص سوخت هسته‌ای داخلی و فارغ التحصیلان جوان دانشگاه‌های ممتاز كشور انجام پذیرفته است.
ایران توانست ضمن در نظر گرفتن استانداردهای روز دنیا در صنعت هسته‌ای، تجهیزاتی خلق كند كه اولاً بومی بوده و ثانیاً هر كدام در حد اختراع است.
از آن جایی كه مجتمع سوخت هسته‌ای در راكتور تحت شرایط سختی از نظر درجه حرارت، فشار، تابش نوترون و گاما قرار می‌گیرد و باید برای مدت طولانی بدون نقص فنی این شرایط را تحمل كند از این رو تكنولوژی آماده سازی پودر دی اكسید اورانیوم، تولید قرص خام و قرص سینتر شده، تولید میله سوخت و قطعات تكمیلی و همچنین تكنولوژی مونتاژ مجتمع سوخت بسیار دقیق و پیچیده است و به این منظور كنترل كیفی‌های بسیار متعدد و سخت‌گیرانه در فرآیند ساخت سوخت به كار گرفته می‌شوند.
متخصصین داخلی این پروژه برای اولین بار در كشور تجهیزاتی را نظیر جوش مقاومتی مخصوص میله‌های سوخت همزمان با تزریق گاز هلیوم، دستگاه بارگذاری قرص درون غلاف‌های سوخت، خط تولید قطعات پیچیده مجتمع سوخت نظیر شبكه‌های نگهدارنده میله‌های سوخت، آندایزینگ پیوسته میله‌های سوخت، میزهای مونتاژ و كنترل كیفی مجتمع سوخت خلق كرده‌اند.
در طراحی سازه و چیدمان كارخانه دقت لازم در نظر گرفته شده است كه بتوان خطوط تولید را از طریق یك راهرو تشریفات (VIP) به صورت مستقیم مشاهده كرد و از طرفی با در نظر گرفتن اتاق كنترل مركزی (Central Control Room) نیز كلیه فرآیندهای كارخانه را زیر نظر داشت و راهبری كرد.

خط‌های اصلی تولید و تجهیزات كارخانه شامل موارد زیر است.
1- خط آماده‌سازی پودر و تولید قرص خام و سینتر شده شامل تجهیزات هموژنایزر، گرانولاترو، میكسر، پرس، سینترینگ، دستگاه سایش قرص، شستشوی قرص و كوره خشك كن.
ورودی این خط تولید، پودر خام و سایر افزودنی‌هاست كه پس از كنترل كیفی، طی فرآیندی شبیه متالوژی پودر به قرص‌های سینتر شده تبدیل شده و آماده‌ بارگذاری در غلاف‌های سوخت می‌باشد.
2- خط آماده‌سازی غلاف‌های سوخت و قطعات مجتمع سوخت شامل تجهیزات: دستگاه سایز كننده و پخ زنی غلاف سوخت، دستگاه تست اولتراسونیك، دستگاه كنترل ابعادی و هندسی غلاف‌ها و دستگاه شستشوی غلاف‌ها و قطعات مجتمع سوخت.
ورودی این خط تولید، غلاف‌های زیركونیومی و سایر قطعات است كه پس از كنترل كیفی، طی فرآیندی آماده‌سازی شده و پس از تمیزكاری به خطوط تولید دیگر تحویل داده می‌شوند.
3- خط تولید میله‌های سوخت شامل تجهیزات: دستگاه حك كننده لیزری بر روی درپوش و اسكنر مرتبط با آن، دستگاه جوش پرتو الكترونی، TIG و جوش مقاومتی تحت خلاء و فشار هلیوم، X-Ray Micro Focus، دستگاه بارگذاری قرص‌های سوخت، تست التراسونیك، دستگاه تست نشتی هلیوم، دستگاه آندایزینگ و ....
4- سالن مونتاژ مجمتع سوخت
شامل تجهیزات: دستگاه لاك زنی میله‌های سوخت، دستگاه حك كننده لیزری بر روی قطعات مجتمع سوخت و اسكنر مرتبط، میزهای مونتاژ مجتمع سوخت، دستگاه‌های جوش و كنترل كیفی مجتمع سوخت، لاك زدایی مجتمع سوخت، تست نشتی هلیوم مجتمع سوخت و واحد بسته‌بندی مجتمع سوخت جهت انتقال به نیروگاه و ...

پشتیبانی خط‌های تولید:
در نظر گرفتن قسمت‌های پشتیبانی خطوط تولید اعم از سیستم فیلتراسیون و Stack و Exhaust، ایمنی صنعتی، موتورخانه و تامین تاسیسات جانبی، برق اضطراری و سایر موارد باعث شده است تا حد امكان ایمنی لازم جهت انجام صحیح فرآیند در خطوط تولید به وجود آید.
همچنین به منظور حفاظت شاغلین به كار در مجتمع FMP در برابر پرتوگیری داخلی و خارجی و نیز جلوگیری از پخش آلودگی‌های رادیواكتیو خطرناك در محیط زیست اطراف كارخانه تمهیداتی از قبیل سیستم‌های نمونه‌برداری و مانیتورینگ هوا، سیستم‌های مانیتورینگ برای ارزیابی پرتوزایی پسمان‌های مایع و جامد، سیستم اسپكترومتروی گاما، سیستم‌های دزیمتری و مانیتورینگ فردی، سیستم‌های آشكارسازی تابش‌های گاما و بحرانیت و ... در نظر گرفته شده است.
از طرفی چون فضای هر سالن با توجه به حضور مواد رادیواكتیو و سایر قطعات یك مجتمع سوخت از نظر نوع فرآیند و تنوع تكنولوژی كاملاً با هم متفاوت است، در طراحی ساختمان، فرآیند، فضای كاری و سیستم پشتیبانی ایمنی حداكثر دقت در نظر گرفته شده است تا جو و فضای هر سالن نسبت به سالن تمیزتر توسط سیستم‌های هشداردهنده و Air Lock مجزا شود.
لازم به ذكر است، ارتفاع قرص سوخت 15 میلیمتر، قطر آن 3/11 میلیمتر و وزن آن 8/15 گرم است. این قرص درون میله‌های سوخت قرار می‌گیرد كه طول آنها چهار متر است كه در درون هر كدام از میله‌ها به طول 3 متر و 60 سانت قرص قرار می‌گیرد. برای هر میله نیز 227 قرص نیاز است.